Chuỗi bài: VÌ SAO TÔI LƯƠNG THẤP

Kết quả hình ảnh cho VÌ SAO TÔI LƯƠNG THẤP

VÌ SAO TÔI LƯƠNG THẤP
Part 1: Viết tặng mấy bạn mới vào nghề.

Nhiều năm làm quản lý, mình rất hay gặp tình trạng, người làm được việc thì lương thấp, người không làm được việc thì lương cao.
Nhiều người sẽ nhảy lên rằng, làm gì có chuyện đó, nếu có thì ít thôi. Thực tế lại khá nhiều, vì những thằng tài năng có hạn thì thủ đoạn lại vô cùng, đi nhậu bao giờ nó cũng ngồi cạnh sếp, rượu rót chỉnh chu, sếp thích nhậu ở đâu, nhậu món gì, uống rượu gì nó biết, đi karaoke hát bài gì, thích nói chuyện về chủ đề gì nó nhớ hết… Ngược lại, các bạn có trình độ thực sự thì không biết mấy vụ đó hoặc biết nhưng khinh thường làm…
Tất nhiên, với tư cách là quản lý, mình sẽ phải điều chỉnh dần khi gặp trường hợp đó. Nhưng các bạn nên hiểu, ngay cả khi sếp trực tiếp có ý giúp bạn, nhưng việc điều chỉnh lương không dễ nhưng các bạn nghĩ (trừ công ty gia đình, dạng công ty sếp kiêm hết từ nhân sự, kế toán, trưởng phòng kỹ thuật, đại loại sếp thích ai thì sếp kéo người đó lên thôi). Còn tại các công ty chuyên nghiệp, việc tăng lương cho nhân viên không dễ (nếu không sếp nào chẳng muốn tăng lương cho nhân viên dưới quyền mình cao vót hết lên, để lương phòng bên cạnh thì lèo tèo 🙂. Thường thì việc tăng lương cho một nhân viên sẽ liên quan đến sếp trực tiếp của bạn, kế toán, nhân sự, sếp tổng… Mà thực tế sếp trực tiếp của bạn chỉ có một phiếu trong đó (tất nhiên là phiếu có tính quyết định nhất)

Vậy nguyên nhân lương thấp là do đâu ? Lương thấp là do bạn bán hớ sức lao động của mình với giá rẻ mạt. Nhiều người sẵn sàng bỏ ra 20-30 năm để học nghề, học kiến thức, nhưng dường như họ không bỏ nổi 30 phút để tìm hiểu sao cho “bán” cái kiến thức đó được giá nhất. May mắn là giờ có google, bạn nào chỉ cần để tâm, ngồi google khoảng 1-2h tiếng là sẽ có cái nhìn kha khá.

Đầu tiên phải xác định sức lao động là hàng hoá cần bán, muốn bán cho được giá thì phải có sự chuẩn bị tốt từ khâu chất lượng hàng hoá (kiến thức), bao bì đóng gói (CV), quảng bá sản phẩm (phỏng vấn). Cả 3 khâu này khâu nào cũng quan trọng cả, nhiều khi chất lượng hàng hoá trung bình (bằng trung cấp, cao đẳng…), nhưng việc bao bì đóng gói đẹp (CV chuyên nghiệp), quảng cáo hấp dẫn (phỏng vấn tốt), hàng hoá vẫn bán được, thậm chí bán trên giá vốn có của nó và ngược lại…

Dựa trên những cái mình quan sát, 80-90% các bạn tham gia tuyển dụng mà không có sự chuẩn bị tối thiểu đó nên việc thiệt thòi là dễ hiểu. Vì thế, trong thời gian tới, mình sẽ chia sẻ kinh nghiệm cá nhân về vấn đề này dưới góc nhìn của nhà quản lý IT. Mình sẽ viết khoảng 10 bài gì đó, cung cấp kiến thức cơ bản từ khâu 𝕘𝕚𝕒𝕠 𝕥𝕚ế𝕡 𝕧ớ𝕚 𝕟𝕙â𝕟 𝕤ự, 𝕔𝕙𝕦ẩ𝕟 𝕓ị ℂ𝕍, 𝕡𝕙ỏ𝕟𝕘 𝕧ấ𝕟, đà𝕞 𝕡𝕙á𝕟 𝕝ươ𝕟𝕘…

Mình sẽ viết bài dưới dạng bút ký, kể lại một số câu chuyện, xen kẽ kinh nghiệm trong quá trình làm việc, nó sẽ là một cái gì đó rất riêng, không có trên google và cũng không thể thay thế các bài học căn bản trên Google. Vì thế, các bạn vẫn nên tìm hiểu vấn đề này trên google, chỉ là bằng phương tiện nào, bằng cách nào thì các bạn cũng nên tìm hiểu. Có một số bạn cho rằng không cần thiết hoặc chưa quan tâm đúng mức, nhưng mình tin rằng những bạn như thế là người đầu tiên nhảy vào các tút than vãn công việc vất vả, lương thấp và rên như đứt tay…

…còn nữa, hôm sau viết tiếp

p/s: các bạn hạn chế không đăng các bài than vãn vất vả, lương thấp nhé, vì thực sự mấy bài đó không giúp gì được cho ai cả, có khi làm tinh thần anh em trong group kém đi thôi. Nếu định than vãn lương thấp thì đăng bài hỏi làm sao lương cao đi… 😞

VÌ SAO TÔI LƯƠNG THẤP
Part 2: Tại sao bạn mất bình tĩnh khi phỏng vấn ?

Đầu tiên phải nói, hầu hết mọi người đi phỏng vấn đều run, có người run ít, người run nhiều, có người không biểu hiện ra ngoài, có người biểu hiện ra ngoài, thậm chí có người run đến mức không nói được hoặc nói năng loạn xạ 🙂
Nhưng vấn đề là tại sao “run”, có nhiều nguyên nhân lắm, nhưng nguyên nhân chính có thể là sự thiếu chuẩn bị từ phía ứng viên. Cụ thế là:
✅ Thiếu logic trong hồ sơ tuyển dụng: đành rằng ai cũng sẽ “ăn gian” một chút, nói quá một chút cho hồ sơ xin việc (CV) nó đẹp, nên chứ, nhưng nếu làm không khéo, nó khiến cho CV trở lên thiếu logic, một nhà tuyển dụng có kinh nghiệm, họ chỉ cần liếc qua CV là họ có thể nhìn ra được điểm bất thường hoặc thiếu logic trong hồ sơ, đến lúc phỏng vấn, họ hỏi xoáy vào đó, ứng viên đã run thì lại càng run hơn, không khéo còn vỡ mịa trận. Làm sao để chuẩn bị CV “ăn gian” vừa đủ, vẫn đảm bảo được tính logic toàn diện, mình sẽ có một bài viết riêng.
✅ Thiếu thông tin về công ty, hoặc người phỏng vấn: trước một trận đánh lớn mà bạn không hề có thông tin gì về đối thủ, trong đó đối thủ thì lại rất rõ ràng về bạn (qua CV), một trận đấu chênh lệch như vậy, không run mới là chuyện lạ. Thông tin về công ty bạn có thể lấy được từ google, đồng nghiệp, “nội gián”… Vụ này hay nha, cá nhân mình đánh giá cái này quyết định đến 70% khả năng trúng tuyển. Thậm trí, trong các phi vụ tuyển dụng mà mình đã từng giúp đỡ, nếu thiếu thông tin này, mình khuyên ứng viên … thôi không đi phỏng vấn cho đỡ mất thời gian. Làm sao để có thông tin “nội gián” tốt, mình sẽ viết một bài riêng.
✅ Thiếu chủ động trong lúc phỏng vấn. Vụ này thì bạn nào có kinh nghiệm đi phỏng vấn nhiều sẽ tránh được, thay vì để nhà tuyển dụng hỏi, mình nên chủ động trình bày hoặc đặt câu hỏi, như thế, thông tin trao đổi qua lại vẫn thế thôi, nhưng nó được trình bày theo mạch suy nghĩ của bạn, nó vừa khiến bạn tự tin hơn, vừa khiến thông tin đưa ra “chất” hơn.
✅ Chưa chuẩn bị trước nội dung trả lời cho các câu hỏi mà nhà tuyển dụng thường hỏi

Uh, nói thì đơn giản thế, nhưng nhà tuyển dụng phỏng vấn hàng trăm câu hỏi, chưa kể mỗi ông phỏng vấn một kiểu, chuẩn bị thế nào cho đủ nhỉ ? Đúng vậy, câu hỏi thì có nhiều, nhưng chỉ xoay quanh có mỗi một vấn đề: Nếu tôi tuyển bạn, bạn làm gì được cho công ty tôi? Hoặc theo quan điểm thương mại: tôi đồng ý mua món hàng bạn định bán (sức lao động) với giá 30 củ/tháng đấy, vậy cái hàng hoá tôi thu được là cái gì thế? Bạn mô tả chút coi?

Bạn chỉ cần chuẩn bị kỹ nội dung xoay quay trục câu hỏi này, khi vào phỏng vấn, dù nhà tuyển dụng có đưa ra câu hỏi như thế nào, bạn cũng “lái” được về nội dung bạn đã chuẩn bị.
Nếu bạn có tiền sử “run” quá, việc chuẩn bị nên theo kiểu gạch đầu dòng: Một là, hai là, ba là, càng ngắn ngọn càng tốt, vừa rõ ràng mà vừa đỡ quên… Theo logic đó bạn nên chuẩn bị như thế này:
“Hiện tại em đang phụ trách mấy việc sau ở công ty cũ:
Một là…
Hai là…
Ba là …
Nếu vào công ty anh/chị, em có thể làm các việc sau:
Một là…
Hai là…
Ba là…”
Tin mình đi, mấy ông kỹ thuật tuyển người mà nói, bạn càng nói dài, nói dai, càng dại.
Sau cùng, nếu đã chuẩn bị rất tốt các điểm bên trên rồi mà vẫn run thì sao? Đéo sao cả, trừ bạn đi phỏng vấn vị trí Manager, còn hầu hết các nhà tuyển dụng chuyên nghiệp đều rất OK với việc ứng viên run quá, thực ra đấy là phản ứng rất bình thường, rất người. Nhiều nhà tuyển dụng kinh nghiệm còn tìm cách để ứng viên đỡ run hơn, tự tin hơn, để từ đó ứng viên thể hiện hết sức, khiến nhà tuyển dụng không bỏ lỡ ứng viên có năng lực.
Còn từ kinh nghiệm cá nhân mà nói, mình tương đối có cảm tình với mấy bạn ứng viên “run”. Thẳng thắn mà nói, nhà tuyển dụng sợ nhất gặp ứng viên thiếu trung thực hoặc lạnh lùng quá, ăn rồi ngồi phá đám, còn mọi thứ khác đều có thể đào tạo dần…

…còn nữa, hôm sau viết tiếp

p/s: bài này định biên gần cuối trong chuỗi bài về tuyển dụng, như thế nó dễ hiểu hơn nếu có 1-2 bài trước đó giải thích cho nó, tuy nhiên có ông em trên group rất nhiệt tình giúp đỡ mọi người inbox hỏi, vì thế mình viết luôn. Vừa là giúp ông em ấy, vừa có bài cho mọi người đọc đỡ.

VÌ SAO TÔI LƯƠNG THẤP
Part 3: Ảo tưởng sức mạnh

Câu chuyện 1: bạn sinh viên mới ra trường, tìm được môi trường làm việc khá ổn, bạn ấy buồn chỉ là “sếp em không chịu nghe em mấy”. Muốn ra đi nhưng vẫn băn khoăn vì chỗ này lương khá. Mình đi qua định còm vài câu, chỉ là lúc ngó vào thấy đám đông cổ vũ bạn ấy đi tìm chỗ mới, thấy bạn ý bạn có vẻ đã quyết. Thôi. Nhưng nói cho mà nghe nè: đừng nói là sinh viên mới ra trường, đi làm vài năm rồi nói mà đồng nghiệp thôi nhé chịu nghe cho đã là cực giỏi chứ đừng nói là sếp. Nói mà người khác chịu nghe thực ra là gian nan, nó đòi hỏi cả kiến thức, kinh nghiệm, độ tín nhiệm. Trong đó cái thứ 3: độ tín nhiệm là quan trọng nhất. Khi mà có tín nhiệm rồi, “chém” cái đéo gì rồi chúng nó cũng tin 😂😂😂. Ba thứ này đều phải xây dựng theo thời gian, phức tạp nhỉ ? Còn cách khác đơn giản hơn để nói mà sếp nó chịu nghe mình là phấn đấu lên làm sếp của nó.
Câu chuyện 2: thằng em chạ mới ra trường được 1-2 năm, rủ mình đi nhậu, than vãn đủ điều, đại loại thằng sếp ngu, ngày em về cái công ty chưa có gì, em xây dựng từ đầu bao thứ cho nó, thế mà giờ nó không biết trọng dụng em (ý là đợt tăng lương rồi không đúng). Mắt mình đảo quanh một vòng, nói láo ngay: “đệt, thế là đéo được, nó sống thế là chưa chuẩn, vắt chanh bỏ vỏ, chú bỏ mịa việc cho nó biết tay, tài năng như chú thiếu gì chỗ sống” “Yeah, thế mới là đại ca của em, uống”.
Đúng ra mình phải nói với nó thế này: “nó”- ý thằng sếp, chịu để cho chú “xây dựng bao nhiêu thứ cho nó”, có nghĩa là nó chịu nghe chú, tin tưởng chú, lấy hệ thống, tiền của ra cho chú làm “chuột bạch”, nó sống thế là chuẩn, còn đéo gì, sinh viên mới ra trường chúng mày, có thể giỏi đấy, nhưng nếu phá thì cũng khoẻ lắm, tốn của lắm… Nhưng nói thế, đảm bảo câu chuyện kết thúc ngay, gặp thằng khó tính thì rượu chắc cũng không uống tiếp được nữa.
Ờ, tranh thủ nói chuyện thằng sếp ngu, nhiều bạn than thở là tại thằng sếp em nó ngu lắm, mấy cái đơn giản này mà nó cũng không biết. Các bạn xàm lồng bỏ mẹ, sếp nó tuyển bạn vào là để giúp việc cho nó, đíu để phải dạy dỗ nó, điều đơn giản đấy mà bạn chưa hiểu được thì cả EQ và IQ bạn đều có vấn đề.
Câu chuyện 3: sinh viên mới ra trường than thở, ở cty, em cân gần như 90% công việc, lão IT cũ không hầu như không làm gì mà lương gấp mấy lần em. Hỏi luôn: thế mày có học được gì nhiều không ? Không ạ, toàn em tự mày mò là chính, thỉnh thoảng hỏi thì lão chỉ cho tý thôi à. Nói cho các bạn nghe cái “TÝ” ấy nè. Ngày xưa lúc mình mới chỉ là trưởng bộ phận post-sales của công ty, mỗi lần gửi nhân viên đi xử một hệ thống nào, mình thường hỏi vui: nói anh nghe xem chú định xử case này như thế nào ? Thông thường mình chỉ nghe, và kết thúc là chú làm thế chuẩn quá rồi, chú đi đi. 99% các cuộc nói chuyện kết thúc như thế. Thi thoảng sẽ có câu chuyện mình sẽ góp thêm “tý” ý kiến, nếu các bạn ấy không nghe thì khả năng hệ thống lăn quay là khá lớn. Một tý đấy chính là vết đau của chính mình trong quá khứ.
Ba câu chuyện này đều là có thật và bắt gặp trên group này, mình không viết bài ngay, đợi bài phàn nàn ấy trôi đi mấy tháng, tránh bạn ấy tự ái không cần thiết, còn trong đời thực thì vô số lần.

VÌ SAO TÔI LƯƠNG THẤP
Part 4: Attitude is Everything
Trả lời câu hỏi: Vì sao bạn nghỉ công ty cũ ?
Sẽ không có câu trả lời “mẫu” cho câu hỏi này, vì câu trả lời có “chuẩn” hay không lại phụ thuộc rất nhiều vào lỗ tai của người phỏng vấn. Tuy nhiên, có một số điểm tối kỵ nên tránh.
Năm 2008, mình có thằng em rất khá về hệ thống, nhưng công việc lận đận quá, mình giới thiệu cho nó qua Ngân hàng, Giám đốc IT bên đó là chỗ quen biết, tính anh giản dị, cảm giác hơi khùng chút. Vào phỏng vấn, anh giám đốc IT chủ động hỏi chuyện thân tình: mày bên chỗ thằng Sơn (sếp cũ của thằng em mình) chứ gì ? Tao thấy thằng đó sống hơi kẹt, chắc chúng mày khổ lắm ? Ông em mình được lời như cởi tấm lòng, tranh thủ thổ lộ ra hết, nào thằng sếp em thế này, nào thằng sếp em thế kia. Đến chiều mình rủ anh Giám đốc IT đi nhậu, tranh thủ hỏi kết quả, anh ấy bảo: không được em à, thái độ thế thì anh không giúp được. Mình cố vớt vát: nhưng em thấy trình độ nó khá đấy chứ ? Anh ấy trả lời mình: nếu nó trình độ nó kém, tao nể mày cũng cho nó một vị trí ngồi chơi, nhưng chính vì nó khá thế, thì càng không nhận được, sau này khó đuổi lắm. Mà thái độ như thế, không sớm thì muộn nó cũng phá mình…

-Nguyên tắc số 1: Áp dụng cho cả công ty VN và nước ngoài: tuyệt đối không nói xấu công ty cũ, sếp cũ, dù chỉ một tý xíu. Nói xấu công ty cũ là bạn chủ động vẽ lên hình ảnh một nhân viên bất mãn, khó hợp tác…
-Nguyên tắc số 2: Đây là câu hỏi để điều tra về thái độ làm việc của chính bạn ở công ty cũ (chứ không phải tình hình công ty cũ, tao cần biết tình hình công ty cũ mày làm cnó gì). Vì thế hãy cố gắng mỉm cười khi nói về công ty cũ (sẽ rất nhiều ông phải tập trước gương đấy, không nghe hỏi đến công ty cũ là nghiến răng kèn kẹt:sếp ngu, lương thấp, đồng nghiệp xấu tính…)
-Nguyên tắc số 3: CV phải hỗ trợ hết sức cho câu trả lời này. Thường thì câu trả lời sẽ không nằm ngoài: lương, môi trường làm việc, cơ hội mới… Ví dụ có bạn sẽ trả lời thế này: công ty hiện tại rất tốt, em cũng cộng tác rất lâu rồi, giờ em muốn tìm kiếm cơ hội mới cả về thu nhập và môi trường làm việc lớn hơn. Ý là em là người trung thành, nhưng giờ trình độ em phát triển hơn rồi, nên cần môi trường lớn hơn, thử thách hơn… Thế nhưng nhìn lại CV của ông ấy thì 3 năm nhảy 6 chỗ. Hừ hừ
-Nguyên tắc số 4: Nếu có thể, cố gắng tránh đề cập đến Lương là lý do nhảy việc (ai cũng biết đó là lý do chính rồi, không cần nhắc lại). Nếu định nói là tìm kiếm lương cao hơn, hãy nói là tìm kiếm môi trường làm việc lớn hơn. Chưa kể nhiều công ty mà đãi ngộ ngoài lương có rất nhiều thứ bổ xung như: canteen lúc nào cũng đầy thức ăn, snack bar, có sảnh rộng, phòng tập, phòng chơi… Cả công ty từ boss cho đến HR cố gắng tạo ra một môi trường làm việc thân thiện với nhiều giá trị thặng dư, bạn chỉ nhìn chằm chằm vào lương mà bỏ qua tâm huyết của họ, không thể nói là họ sẽ vui được. Tuy nhiên, bạn sẽ không gặp rắc rối gì lớn nếu lấy lương làm lý do nhảy việc (trừ công ty Nhật thì không nên, mình chứng kiến nhiều bạn fail rồi)
-Nguyên tắc số 5: cố gắng giữ câu trả lời thật nhất có thể, google câu trả lời chỉ là để lấy ý tưởng + các điều nên tránh, nhiều bạn trả lời phỏng vấn câu này như học thuộc từ sách ra vậy, nghe rất chối tai, bởi vì ở vị trí boss, HR, ai cũng nghe trả lời câu này mấy trăm lần rồi, chưa kể họ cũng phải google để trả lời sếp họ.
Nhắc lại, trừ nguyên tắc số 1 phải được tuân thủ một các tuyệt đối, các nguyên tắc sau chỉ là gợi ý, và sẽ không có một câu trả lời “mẫu” nào cho câu trả lời này. Mặc dù trước khi đặt câu hỏi, mình cũng đã có ý tưởng tương đối về các ý cần viết, thế nhưng, còm của bạn Trung Nguyễn chuẩn xác và cân đối vượt xa ý định của mình. Anh em có thể lấy đó tham khảo

VÌ SAO TÔI LƯƠNG THẤP
Part 5: NO EXCUSE (nhận trách nhiệm, không đổ lỗi)
Năm 2003, mình được giao bảo trì hệ thống cho nhà máy của Nhật, chú sysadmin cũ rút về HN, được 3 ngày thì server ra lăn ra chết, backup có nhưng không làm việc, gần 300 ERP client ngồi chơi.
Sếp tổng cao nhất bên mình cũng bị triệu hồi sang khách hàng họp sự cố, hỏi đến nguyên nhân sự cố, cả phòng họp nhìn mình như kiểu mình là thủ phạm làm mình rất nóng mắt: “Ê, chúng mài có nhầm không đấy, tao mới đi làm được 2 ngày, còn chưa làm xong thẻ ra vào kia kìa”
Bà chị trưởng phòng Sales phải kéo mình ra ngoài hội ý, ra đến hành lang mình vẫn còn nóng: “tụi này định đổ xô cứt này lên đầu em, không dễ thế đâu, cùng lắm em đéo làm nữa 😞
“Huy ơi, không làm thế được, tiếp quản hệ thống một ngày cũng phải nhận trách nhiệm, no excuse.”
Cuối cùng, phần nhiều vì nể bà chị, chứ trong lòng không phục, mình vào họp và nhận trách nhiệm. Mặt cả sếp mình lẫn khách hàng đều dãn ra.
Sau đó phải mất trọn đêm thì bên mình mới kéo được hệ thống trở về. Nhưng kể từ đó, mình vô tình trở thành địa chỉ tín nhiệm của khách hàng, cánh tay đắc lực của sếp mình. Có lần họp bàn nâng cấp hệ thống, khách hàng đó kiên quyết đợi mình đi công tác về mới chốt.
Thực ra, phải mất rất nhiều năm sau đó, mình mới hiểu ra điểm mấu chốt. Khi sự cố xảy ra, khách hàng (sếp) thường hỏi “nguyên nhân sự cố ở đâu ?” Một phần là để tìm ra phương hướng khắc phục, một phần khác lớn hơn là tìm ra phương án để nó không xảy ra lần sau nữa. Câu hỏi này vào tai các sysadmin non trẻ chúng ta thì lại thành: “Đứa nào gây ra sự cố ?”. Thành ra quá trình đùn đẩy trách nhiệm bắt đầu. Nhiều bạn ma lanh trả lời là “không rõ, không biết”, cái này trong môi trường VN có thể là bùa hộ mệnh, đem lại an toàn cho chính bạn, nhưng trong môi trường chuyên nghiệp, bạn làm khách hàng lo lắng gấp bội, không có gì lo lắng bằng giao hệ thống cho một thằng mà khi sự cố xảy ra, nó lại không rõ, không biết…
Mình không có ý định so sánh với môi trường làm việc cty VN, bởi vì so sánh thế rất méo mó, công ty khác, văn hóa khác, sếp hành xử cũng khác. Tuy nhiên, nếu bạn có cơ hội làm việc với cty nước ngoài, chút kinh nghiệm này sẽ giúp được bạn, cảm nhận được nó, bạn sẽ thăng tiến rất nhanh, ngược lại, hành xử theo kiểu tôi không bao giờ có lỗi, đúng là bạn sẽ không làm sao cả, nhưng khả năng cao bạn sẽ phải làm nhân viên cho những người mà cả tuổi đời lẫn chuyên môn đều kém xa bạn.



from Trương Định https://ift.tt/2nLDpcW
via IFTTT